NĂM 2012 THÁNG 6 NGÀY 05
HASCON.NET
BLOG “HỘI HASCON VÀ VIỆN EEI”
KINH TẾ BIỂN VÀ ĐÓNG GÓP CỦA GIỚI KHOA HỌC TẠI THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH
Tiến sĩ Nguyễn Bách Phúc
Chủ tịch Hội Tư vấn Khoa học Công nghệ và Quản lý TP. HCM HASCON
Viện trưởng Viện Điện - Điện tử - tin học EEI
1. Những thuận lợi và khó khăn của tiềm năng của kinh tế biển ở nước ta
Về tiềm năng của kinh tế biển ở nước ta, mọi người thường chỉ nhắc nhiều đến thế mạnh, những ưu việt hơn người. Ở đây, trong khuôn khổ cho phép, tôi xin nói một ý nhỏ mà hình như nhiều người chưa nhắc đến hoặc ít nhắc đến, đó là những đặc điểm riêng của bản thân tiềm năng biển Việt Nam , dẫn đến những thuận lợi và những khó khăn trong khai thác tiềm năng đó.
Bờ biển của nước ta rất dài, thềm lục địa rộng, thậm chí rộng hơn cả diện tích đất liền. Tiềm năng đó rất nhiều quốc gia có, đặc biệt là Nga và Canada , lớn gấp mấy chục lần so với Việt Nam . Tuy nhiên, biển của họ gần nửa năm đóng băng lạnh lẽo, trong khi biển nước ta ấm áp có thể khai thác quanh năm. Thềm lục địa của ta không sâu, biển miền bắc có độ sâu khoảng đến 100m, biển miền nam khoảng 50m với địa hình tương đối phẳng, biển miền trung sâu hơn, dốc, đường đẳng sâu 100 m chạy rất gần bờ, rất thuận lợi cho khai thác. Trong khi đó, nhiều quốc gia có đáy biển rất sâu, như vịnh Mexico của Mỹ sâu khoảng 2000m, ở Philipine có những nơi còn sâu hơn nhiều.
Khó khăn trong khai thác tiềm năng của nước ta là biển quá nhiều bão, có lẽ là vào loại nhiều nhất thế giới. Nếu mỗi năm có khoảng 10 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, mỗi lần mất 7 ngày biển động, thì bình quân 12 tháng nước ta mất hơn 2 tháng biển ngưng hoạt động, đó là chưa kể những thiệt hại vô cùng lớn cho kinh tế biển do bão gây ra. Ngoài ra cũng phải xem xét đến nguy cơ động đất và sóng thần.
Sở dĩ chúng tôi nói đến khó khăn và thuận lợi là để chúng ta có được cách nhìn khách quan và thực tiễn, từ đó cùng nhau tìm ra giải pháp phát huy thuận lợi và hạn chế tác hại của khó khăn.
2. Đất nước đang sở hữu một kho báu "rừng vàng, biển bạc", nhưng nền kinh tế thì vẫn đang loay hoay trong cơn "trở dạ”.
Có nhà báo đã hỏi tôi chuyện này, tôi đã trả lời: “Rừng vàng, biển bạc" là việc của Trời, còn “nền kinh tế nước ta đang loay hoay trong cơn "trở dạ’’ lại là việc của Người. Về logic, nếu coi 2 việc này là nghịch lý, là mâu thuẫn, e chưa ổn.
Về thực chất, nên tìm hiểu tại sao đất nước ta hội tụ mọi điều kiện thuận lợi như thế mà con người chưa khai thác tốt tiềm năng rất lớn của biển, tức là phải tìm cho ra cái lỗi của con người.
3. Những Yếu tố đang làm khó sự phát triển của kinh tế biển vốn là thế mạnh của Việt Nam trong khu vực Đông Nam
Có nhiều người cho rằng thể chế hành chính và thể chế kinh tế của nước ta hiện nay còn tồn tại nhiều điều bất cập, chưa thông nên vô tình tạo ra hai điểm nghẽn cho chính mình.
Nhưng nói cho cùng thì vẫn là những yếu tố chủ quan và những yếu tố khách quan:
Những yếu tố chủ quan:
- Có Định hướng Chiến lược, nhưng chưa có Quy hoạch:
Có Định hướng Chiến lược đúng đắn và hoành tráng, nhưng chưa có Quy hoạch tổng thể cho cả nước, chưa có Quy hoạch tổng thể cho các địa phương, cho các ngành kinh tế trong kinh tế biển.
- Luật pháp chưa đầy đủ, chưa chặt chẽ, chưa nhất quán, chưa rõ ràng, nhất là luật về Biển và kinh tế Biển.
- Thiếu đội ngũ chuyên gia có trình độ quản lý cao để có thể điều hành một guồng máy kinh tế ngày càng phức tạp.
- Thiếu đội ngũ lao động có trình độ kỹ thuật cao.
- Thiếu vốn đầu tư.
Những yếu tố khách quan:
- Nhiều thiên tai: bão, áp thấp nhiệt đới, trong tương lai còn chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu.
- Biển ta đang nằm trong vùng tranh chấp của nhiều nước.
4. Giới Khoa học có thể làm gì để thúc đẩy kinh tế biển Việt Nam phát huy xứng tầm với tiềm năng của nó.
Hoạch định chiến lược là công việc của các nhà chính trị, xây dựng các loại quy hoạch là công việc của Chính quyền, đầu tư vốn liếng của cải vào các công trình là công việc của các nhà giàu, vận hành các đơn vị sản xuất là công việc các Doanh nghiệp. Vậy giới Khoa học làm được gì khi họ không có chức năng và thực lực làm những việc vừa kể trên?
Giới Khoa học chỉ giàu có một thứ là Tri thức. May mắn thay nền kinh tế của nhân loại đang hướng đến và đang chuyển dần sang nền kinh tế Tri thức. Có lẽ đây là cơ hội cho giới Khoa học.
Tuy nhiên, nền kinh tế nước ta con rất xa nền kinh tế Tri thức, và vì vậy đóng góp của giới Khoa học nước ta còn rất nhỏ nhoi, và không được đón nhận và đánh giá đúng mức.
Mặc dù vậy, giới Khoa học nước ta vẫn kiên nhẫn, liên tục kiếm tìm mọi cơ hội để tác động vào nền kinh tế, trong đó có kinh tế Biển. Tri thức của giới Khoa học tác động vào nền kinh tế chủ yếu thông qua những Lời Tư vấn, những Công trình Tư vấn. Những Hội nghị Hội thảo Diễn đàn Khoa học thường xuyên được tổ chức bởi các Hội và các Hiệp hội là những bằng chứng hùng hồn không thể chối cãi được. Ở đó giới Khoa học đã hết mình đưa ra những tư vấn đầy tâm huyết.
Một ví dụ rất rõ ràng, là Hội thảo “Kinh tế Biển – Tiềm năng và phát triển” của Hội Tư vấn khoa học công nghệ & quản lý TP.HCM HASCON mà chúng tôi đang hướng đến. Đến nay đã có 36 Nhà khoa học hàng đầu của nước ta viết 31 bài tham luận cho Hội thảo với những ý kiến sắc sảo, khoa học và có độ tin cậy cao. Hi vọng, trong Hội thảo này, các chuyên gia sẽ có những bàn luận, mổ xẻ xác đáng với những biện dẫn đột phá về tư duy kinh tế để đánh giá một cách đầy đủ các nguồn lực đầu tư, con người, khoa học công nghệ, từ đó chỉ ra các mục tiêu đầu tư ưu tiên cho kinh tế biển Việt Nam phát huy xứng tầm với những gì đang có, cuối cùng Hội thảo sẽ có kết luận tập thể đệ trình Chính phủ.
No comments:
Post a Comment