Báo Đại
đoàn kết, Ngày 16/07/2012, Sự cố thấm nước ở hạ lưu đập Thủy điện Sông Tranh 2 (Quảng Nam) đã xảy ra gần 4 tháng, các cơ quan chức năng và chủ
đầu tư đã vào cuộc khắc phục, tuy nhiên nhiều nhà khoa học lo ngại: nếu không
tìm ra đúng nguyên nhân sự cố, nguy cơ vỡ đập vẫn còn tiềm ẩn rất lớn. Trao đổi với PV Đại
Đoàn Kết xung quanh chủ đề này, Tiến sĩ Nguyễn Bách Phúc - Chủ tịch Hội Tư vấn
Khoa học, Công nghệ và Quản lý TP. Hồ Chí Minh (HASCON), Viện trưởng Viện Điện
– Điện tử - Tin học (EEI) đã đưa ra nhiều cảnh báo rất đáng quan tâm
Ảnh: Tiến sĩ Nguyễn Bách Phúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Khoa học, Công nghệ và Quản lý TP. Hồ Chí Minh (HASCON), Viện trưởng Viện Điện – Điện tử - Tin học (EEI) Thưa ông, được biết ông
là thành viên Đoàn tham quan đập Thủy điện Sông Tranh 2 do Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng
Nam tổ chức ngày 6-5-2012, đồng thời ông cũng là người đầu tiên lên tiếng đề
nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo xả nước trong khi tìm kiếm nguyên nhân và khắc
phục sự cố. Như vậy, cho đến thời điểm hiện nay ông có thể đánh giá như thế nào
về mức độ an toàn của đập thủy điện?
Tiến sĩ Nguyễn Bách
Phúc: Phải nói rằng, tôi còn hết sức lo ngại về đập thủy điện này, dù rằng công
tác tu sửa và xử lý sự cố đã tiến hành được vài tháng. Không thể không lo lắng
bởi vì vào đầu tháng 5 khi chúng tôi đến tham quan, không hề thấy một dấu hiệu
nào chứng tỏ công việc sửa chữa đang được tiến hành, chỉ thấy dấu vết của việc
tiếp tục trám bịt mặt hạ lưu của thân đập (bằng chứng là các vết trám bằng xi
măng còn chưa khô). Việc làm này hoàn toàn sai trái, là điều tối kỵ, bởi như
vậy sẽ giữ nước lại trong thân đập và làm hư hỏng thân đập, là phá hoại đập.
Một điều nữa là lượng nước thấm vào thân đập quá lớn. Khi tham quan các hành
lang thu gom nước thấm trong thân đập, chúng tôi vô cùng ngạc nhiên, lẽ ra nước
thấm chỉ nhỏ giọt theo các ống gom nước, thì ở đây nước chảy ào ào, tiếng nước
thấm mà ầm ầm như tiếng thác đổ.
Thời gian gần đây, báo
chí có nêu nhiều con số khác nhau về lưu lượng nước thấm. Lúc thì 30lít/giây,
lúc thì 75lít/giây, lúc thì bảo đã giảm xuống còn 1,5 lít/giây… Theo ông thì sự
thật ở đây là gì?
Thực ra, con số quan
trọng nhất là lưu lượng nước thấm tối đa cho phép theo thiết kế, nhưng EVN chưa
hề công bố con số này. Tôi có trao đổi với Kỹ sư Trần Đình Sính, là chuyên gia
thiết kế thủy điện của Công ty CP Tư vấn xây dựng điện 1, người đã tham gia
thiết kế đập Thủy điện Sông Tranh 2. Kỹ sư Sính khẳng định: nếu là nước thấm
thì chỉ là thấm từng giọt, chứ không chảy ào ào như ở đập Thủy điện Sông Tranh
2, và do đó nhất định là đập có vấn đề.
Chúng tôi cũng quan sát
các kỹ sư thực hiện việc đo lưu lượng nước thấm của toàn đập, nhưng hoàn toàn
với các thiết bị đo đạc thô sơ và rất thủ công (Họ đã đưa ra con số thực đo lưu
lượng nước thấm của toàn đập vào thời điểm đó là 75lít/giây?). Tôi rất băn
khoăn, làm sao đánh giá được con số này, nếu không bình thường, thì mức độ
nghiêm trọng đến đâu, trong khi chúng ta không biết trị số cho phép của thiết
kế. Trị số cho phép của thiết kế là kết quả của những bài tính phức tạp, chịu
chi phối của nhiều yếu tố, chúng ta không thể đoán mò được.
Từ con số này có thể
tính ra Lượng nước thấm qua mặt thượng lưu của toàn con đập trong 1 giờ (3600
giây) là 270.000 lít/ giờ, tức là 270m3 trong 1 giờ. Với diện tích mặt thượng
lưu của con đập là 36.000m2, thì lượng nước thấm vào thân đập là 7,5 lít cho
mỗi m2 trong 1 giờ. Con số này có thể so sánh với lượng nước mưa thấm từ sân
thượng xuống nhà ở của chúng ta sau một giờ mưa: 7,5 lít từ 1m2, nếu sân thượng
của chúng ta rộng 50m2 thì sau một giờ mưa nước sẽ thấm vào nhà chúng ta tới
375 lít. Mức nước thấm như thế có thể nói là thật hãi hùng!
Vậy ông nghi ngờ các
khẳng định của các lãnh đạo EVN, Tiến sỹ Lê Quang Hùng - Cục trưởng Cục Giám
định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, cũng như nhấn mạnh đập Thủy
điện Sông Tranh 2 vẫn an toàn của Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng?
Tất nhiên. Tư duy của
chúng tôi là: chỉ có thể xác định an toàn hay không sau khi tiến hành kiểm tra
nghiêm túc bằng các phương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại. Nhưng EVN và các vị
lãnh đạo kể trên luôn khẳng định an toàn chỉ nhờ quan sát bằng mắt thường của
các chuyên gia của họ, không cho công luận biết họ đã dùng phương tiện nào để
kiểm tra, để đưa ra kết luận.
Một chi tiết nhỏ, khi
thăm đập, tôi rất ngạc nhiên vì "Máy địa chấn kế” lại được cán bộ hướng
dẫn tại đập Thủy điện Sông Tranh 2 gọi là "Máy thăm dò địa chấn”. Việc này
có phải do tôi đã nhiều lần yêu cầu dùng "Máy thăm dò địa chấn” để khám
nghiệm thân đập và nền đập nhằm xác định nguyên nhân sự cố trước khi tiến hành
sửa chữa?
Theo ông thì để đối phó
với các nguy cơ tiềm ẩn sau sự cố dò dỉ tại đập Thủy điện Sông Tranh 2, chúng
ta cần phải làm gì?
Hiện nay Ban Quản lý dự
án Thủy điện 3 theo chỉ đạo của Chính phủ đã cho hạ mực nước để tu sửa và xử lý
sự cố rò rỉ ở thân đập chính.
Tuy nhiên, để khắc phục
dứt điểm sự cố thì trước hết cần xác định một cách nghiêm túc và khoa học tình
trạng hiện hữu của đập, xác định đúng đắn chính xác nguyên nhân của sự cố, từ
đó tìm ra phương pháp đúng đắn để khắc phục triệt để, sau đó mới tiến hành sửa
chữa. Các cơ quan chức năng có trách nhiệm giám định công trình và EVN phải
chịu trách nhiệm trước dân về an toàn của đập Thủy điện Sông Tranh 2.
THÀNH
LUÂN (thực hiện)
No comments:
Post a Comment