TPHCM đang loay hoay với bài toán cân bằng lấp – đào. Kênh rạch bị san lấp nhiều chính là nguyên nhân gây ngập nặng cho thành phố (ảnh Đình Thảo)
Để thực hiện các dự án trên,
thành phố cần tổng nguồn kinh phí khoảng 100.241 tỷ đồng. Trong đó, kinh phí
chưa có nguồn vốn cần huy động là 66.820 tỷ đồng. Nếu được triển khai thực hiện,
các dự án trên sẽ giải quyết chống ngập cho khu vực rộng 550 km2 của thành phố
và giải quyết an sinh xã hội cho khoảng 6,6 triệu dân thuộc 13 quận trung tâm.
Về hồ điều tiết, thành phố sẽ
xây 3 hồ ở khu trung tâm (hồ Bàu Cát, quận Tân Bình; hồ Gò Dưa, quận Thủ Đức;
và hồ Khánh Hội, quận 4) để góp phần giải quyết tình trạng ngập nước, với tổng
kinh phí khoảng 950 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng –
Phó Giám đốc Trung tâm điều hành chương trình chống ngập TPHCM – cho biết,
đơn vị đang triển khai đồ án quy hoạch 103 hồ điều tiết với tổng diện tích 875
ha. Xây hồ điều tiết tại công viên Bàu Cát là dự án thí điểm hồ điều tiết ngầm
đầu tiên, nếu thành công sẽ nhân rộng.
Dự kiến hồ điều tiết Bàu Cát
có khả năng trữ 10.000 m3 nước mưa, có chức năng giúp giảm ngập khi mưa vươt tần
suất thiết kế hiện hữu: gần 76 mm trong vòng 3 giờ cho một lưu vực khoảng 20 ha
xung quanh khu vực Bàu Cát. Nếu TP đồng ý, dự án có thể thi công ngay trong quý
II/2016 và hoàn thành sau 8 tháng thi công.
Ông Đỗ Tấn Long – Trưởng
phòng quản lý thoát nước Trung tâm điều hành chương trình chống ngập – cho biết,
nếu thành phố thực hiện xong các dự án theo quy hoạch thoát nước giai đoạn 2016
– 2020 sẽ hết ngập, nhưng lượng mưa phải không vượt tần suất dự báo.
Loay hoay bài toàn lấp –
đào
Theo TS Nguyễn Bách Phúc – Chủ
tịch Hội Tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý TPHCM, nhiều người tưởng rằng đỉnh
triều cường dâng cao là do ảnh hưởng biến đổi khí hậu gần đây. Nhưng không phải
như thế, mực nước biển trong 30 năm qua, theo đo đạc chính xác chỉ dâng thêm
khoảng 2 cm. Trong khi đó, đỉnh triều tại TPHCM lại dâng cao tới 40 cm.
Theo thống kê, trước năm
1995, đỉnh triều cường tại trạm Phú An (sông Sài Gòn) cao không qua 1,3 m. Còn
năm 2015, đỉnh triều đã lên tới 1,7 m. Vậy nguyên nhân nào đã làm đỉnh triều cường
dâng cao 40 cm trong khi mực nước biển chỉ dâng cao có 2 cm?
Theo ông Phúc, không gian chứa
nước triều cường bị thu hẹp. Huyện Nhà Bè, quận 7 vốn là nơi thoát nước của
thành phố, là không gian để chứa nước triều cường. “Nhưng chúng ta đã lấp hết
những hồ, ao, đầm, vùng trũng trong thành phố để xây cất khu dân cư, khu công
nghiệp,… Quá trình đô thị hóa đã lấp sạch vùng trữ nước và thành phố ngày
càng ngập nặng là điều dễ hiểu. Bây giờ giải quyết theo kiểu giật gấu vá vai
thì không thể nào hiệu quả”, ông Phúc nói.
TS Nguyễn Bách Phúc nói: “Về
lý thuyết thì xây hồ điều tiết sẽ giải quyết tình trạng ngập úng. Thế nhưng thực
tế hiện nay thì dù xây hơn trăm hồ cũng chẳng thấm vào đâu chứ nói 3 hồ.
Hàng trăm nghìn ha đất sình lầy bị sang lấp, giờ đi xây hồ điều tiết thì chẳng
khác nào lấy muối bỏ biển”.
Đồng quan điểm, chuyên gia về
động lực học biển và công trình thềm lục địa TS Trương Đình Hiển – Viện Vật lý
thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam – nói: “Việc đô thị hóa
mạnh mẽ xuống khu vực phía Nam (khu Hiệp Phước, Nhà Bè) thành phố mà thiếu tính
toán đã phải trả giá. Chúng ta lấp kênh, rạch để phát triển hạ tầng, khu công
nghiệp, nước không có chỗ để thoát thì phải nằm lại thành phố. Rõ ràng là trước
đi lấp sông bây giờ lại đào hồ, chúng ta đang loay hoay với bài toán cân bằng lấp
- đào”.
Phải dứt điểm loại trừ thủy
triều vào thành phố
Theo TS Trương Đình Hiển, trước
khi xây hồ điều tiết cần đánh giá xác đáng các nguyên nhân và quan trọng là hồ
điều tiết phải đảm bảo chứa nước mưa chứ không phải chứa nước triều.
Ông Hiển nhấn mạnh: “3 nguyên
nhân gây ngập cho TPHCM là do thủy triều, nước mưa và nước thải. Muốn khỏi ngập
thì phải thanh toán 3 thành phần này. Nhưng nếu chập 3 thành phần này để thanh
toán thì sẽ rất khó. Phải nghiên cứu, dứt điểm từng nguyên nhân một”.
Theo ông Hiển, việc đầu tiên
là TPHCM cần tập trung lực lượng, tài lực để ngăn không cho thủy triều vào
thành phố, dứt điểm càng sớm càng tốt. Nếu gặp lượng mưa lớn và nước thải, kết
hợp với thủy triều nữa thì rất nguy hiểm. Từ 5 – 10 năm tới phải dứt điểm loại
thủy triều ra khỏi khu vực TPHCM.
“Trước hết TPHCM phải khoanh
vùng, khu vực nào nước thủy triều lên tràn bờ thì phải xây đê bao. Chỗ nào cao,
nước thủy triều vào theo cống thì phải xây cống ngăn triều. Các rạch thông ra
sông đều có đập ngăn triều. Đừng bận tâm xây 103 hồ chứa nước. Đây là chiến lược
không phù hợp”, ông Hiển nói.
Việc thứ hai, vào mùa khô phải
xem xét các vùng bị ngập. Thời điểm này không mưa nên ngập chỉ có thể là do hệ
thống cống thoát nước thải bị nghẹt. Cần phải thay cống mới, mở rộng cống để dẫn
nước thải ra kênh.
“Sau khi loại 2 yếu tố trên
khỏi vòng chiến đấu mà đến mùa mưa vẫn còn ngập thì chắc chắn là ngập do mưa.
Mà ngập do mưa thì chỉ có 2 điều, hệ thống cống không thoát nước kịp và không
có chỗ chứa nước mưa. Đây là thời điểm tập trung loại trừ nguyên nhân ngập do
mưa”, ông Hiển phân tích.
“Để thoát nước mưa, trước hết
phải nạo vét, cải tạo hệ thống kênh rạch tạo thành những vùng chứa nước mưa và
nước thải. Thành phố có lợi thế là hệ thống kênh, rạch nhiều. Khi mình tận dụng
hết các kênh, rạch để làm hồ chứa nước thải mà vẫn còn bí thì lúc đó hãy tính
khu vực nào cần đào hồ điều tiết. Còn bây giờ mình đào hồ không khéo hồ điều tiết
sẽ là chỗ thủy triều vào rồi đứng đó, để cho nước mưa nó leo lên thì cũng ngập
nặng”, ông Hiển lo ngại.
Theo TS Trường Đình Hiển, nếu
TPHCM không thật nghiêm túc, quyết tâm và cụ thể trong công tác chống ngập thì
20 năm nữa khi biến đôỉ khí hậu tới, mưa lũ phức tạp thì nhiều khu phố sẽ bị
xóa sổ. Hậu quả khôn lường.
Quốc Anh
No comments:
Post a Comment