Sự cố trên đường dây tải điện có rất nhiều loại. Trường hợp này, theo thông báo của EVN là một cần cẩu đang cẩu cây dầu, vô ý để ngọn cây dầu chạm vào một sợi dây của đường dây 500KV. Trong chuyên môn, đây là sự cố ngắn mạch một pha chạm đất gián tiếp của đường dây 3 pha. Thông thường cây gỗ là không dẫn điện, nhưng với điện áp siêu cao 500KV thì sẽ xuất hiện hiện tượng phóng điện từ đường dây, theo bề mặt của thân cây, xuống cần cẩu và xuống đất. Ngắn mạch một pha chạm đất nói chung là không nguy hiểm bằng ngắn mạch hai pha (hai pha chạm vào nhau) và ngắn mạch ba pha (ba pha chạm vào nhau), nhưng cũng đủ gây ra những sự cố vô cùng nghiêm trọng. Loại ngắn mạch kiểu này dòng điện ngắn mạch phóng qua thân cây không quá lớn, không đủ làm đứt đường dây, không đủ làm cháy thân cây và không gây ảnh hưởng đến xe cẩu và người lái cẩu. Riêng cần cẩu là vật dẫn rất tốt, dòng ngắn mạch phân phối trên cần cẩu một điện áp gần như bằng 0, nên người ngồi trên xe cẩu sẽ không bị điện giật.
Ngắn mạch một pha ngày 22/5 vừa qua vẫn còn là chưa nghiêm trọng trong các loại ngắn mạch một pha. Nghiêm trọng nhất, là trường hợp ngắn mạch một pha trực tiếp chạm đất. Ví dụ đường dây, vì lý do nào đó mà đứt rơi xuống mặt đất, lúc đó dòng điện ngắn mạch một pha sẽ rất lớn, lớn hơn nhiều so với trường hợp vừa qua, chỉ phóng điện trên bề mặt thân cây xuống đất. Dòng điện ngắn mạch không lớn sẽ ít gây ra những nguy cơ thông thường như là cháy đường dây, cháy trạm biến thế.
Trong
trường hợp vừa qua, dòng điện ngắn mạch tuy không lớn nhưng đủ để gây ra “mất ổn
định Hệ thống điện”, kết quả là, để đảm bảo an toàn, các Hệ thống tự động của Hệ
thống điện buộc phải tác động làm tan rã Hệ thống. Cụ thể là: điểm ngắn mạch nằm
ở gần trung tâm Hệ thống điện miền Nam, lại nằm trên đường dây 500KV kết nối tất
cả các nhà máy phát điện lại, vì vậy có thể xem như đây là sự cố ngắn
mạch trực tiếp trên đầu cực máy phát, dẫn đến mất cân bằng năng
lượng cơ điện giữa bên phát điện và bên tiêu thụ điện (tại thời điểm xảy
ra sự cố bên phát vẫn phát với công suất bình thường khoảng 10.000MW, còn bên
tiêu thụ đột ngột giảm xuống gần bằng 0, vì điện áp ở điểm ngắn mạch gần bằng 0).
Cách duy nhất để đối phó với tình trạng này là cắt hết các máy phát điện ra khỏi
hệ thống và lập tức ngừng phát điện, trong khi tất cả các máy phát điện, các
máy biến thế không hề hỏng hóc gì, thuật ngữ chuyên môn gọi là tan rã hệ
thống. Vì vậy mà toàn miền Nam mất điện.
Sự cố trên đường dây 500KV mà chỉ miền Nam bị mất điện, còn miền Bắc thì không, tại sao?. Điều này phụ thuộc vào vị trí xảy ra sự cố. Sự cố ngày 22/5 diễn ra ở ngay trung tâm hệ thống điện miền Nam giống như ngắn mạch trực tiếp trên đầu cực máy phát của hệ thống điện miền Nam, sự mất cân bằng năng lượng cơ điện xảy ra cực kỳ nghiêm trọng cho hệ thống điện miền Nam. Điểm xảy ra sự cố này cách trung tâm hệ thống điện miền Bắc khoảng 1500km, khoảng cách không gian đó đồng nghĩa với trở kháng đường dây từ điểm sự cố đến cực máy phát là rất lớn. Trở kháng đường dây này giúp cho các máy phát điện của hệ thống điện miền Bắc không bị tình trạng mất cân bằng năng lượng cơ điện, nghĩa là không gây ra mất ổn định ở phần hệ thống điện miền Bắc.
Nói như vậy là hoàn toàn sai. Đường
dây 500KV Bắc Nam theo lý thuyết chỉ truyền tải được tối đa 600MW,
điều này được giải thích bởi sự tồn tại Tổng trở sóng của đường dây dài siêu
cao áp. Trong thực tế từ ngày khánh thành tới nay, công suất truyền tải
trên đường dây này chưa bao giờ đạt tới 600MW. Trong khi hệ thống các nhà máy
phát điện ở miền Nam thuộc khu vực mất điện vừa qua, theo EVN là 9.400 MW. Như
vậy, đường dây 500KV chỉ có thể truyền vào Nam một lượng điện không đáng kể:
600MW/ 9.400MW = 6,38% công suất cần thiết của miền Nam.
Hơn
nữa, đường dây này là đường dây liên kết Bắc – Nam, nhiệm vụ chính là truyền tải,
cân bằng năng lượng giữa hai khu vực miền Nam và miền Bắc. Hiện nay tổng công
suất toàn Việt Nam khoảng 24.000MW, như vậy khả năng trao đổi tạo cân bằng công
suất của đường dây này chỉ là 600MW/24.000MW=2,5%.
Tập đoàn điện lực Việt Nam EVN có lỗi gì trong sự cố này?
Nếu
trách cứ EVN thì chỉ có thể là: thời gian khôi phục lại hệ thống sau khi tan rã
kéo dài tới 5 giờ là hơi chậm. Đương nhiên việc khôi phục lại một hệ thống đã
tan rã không phải là chuyện đơn giản, nhưng hệ thống điện miền Nam có một thuận
lợi là tất cả các nhà máy phát điện đều là thủy điện và nhiệt điện chạy khí. Việc
ngưng phát điện và việc khởi động cho phát điện làm việc trở lại không mất nhiều
thời gian, không lâu như các nhà máy điện chạy than. Có lẽ nếu EVN khôi phục được
sau 2 – 3 giờ đồng hồ là vừa phải, còn mất 5 giờ thì nên xem lại.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét