27 August 1998

Thị trường Nga đã thay đổi Người Việt làm báo và bán báo ở Nga

NĂM 1998 THÁNG 8 NGÀY 27
TẠP CHÍ THỜI BÁO KINH TẾ SÀI GÒN
(CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, SỐ 35 NĂM 1998, TRANG 15)
BLOG HỘI HASCON VÀ VIỆN EEI
https://hoihasconvavieneei.blogspot.com/1998/08/thi-truong-nga-thay-oi-nguoi-viet-lam.html

 
THỊ TRƯỜNG NGA ĐÃ THAY ĐỔI
NGƯỜI VIỆT LÀM BÁO VÀ BÁN BÁO Ở NGA
 
Tiến Sĩ: Nguyễn Bách Phúc
Cộng tác viên Viện Hàn lâm Khoa học Liên Bang Nga
Cố vấn của Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Liên Bang Nga

 TIẾN SĨ: NGUYỄN BÁCH PHÚC, nhà khoa học- doanh nghiệp, kiêm Thư ký Toà soạn báo Doanh nghiệp & Thị trướng, tờ báo của Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nga, mới đây khi về nước đã bày tỏ mong muốn có sự hợp tác giữa “Doanh nghiệp & Thị trường” với báo chí trong nước để trao đổi thông tin cho giới doanh nhân trong và ngoài nước. Chúng tôi xin lược ghi một số nhận định của ông về những thay đổi trong nền kinh tế Nga cũng như trong cuộc sống và kinh doanh của cộng đồng người Việt ở quốc gia này để bạn đọc tham khảo.

 Không còn thị trường siêu lợi nhuận

Sự thay đổi cơ bản nhất mà các Doanh nghiệp Việt Nam có thể nhận thấy khi đặt chân đến Matxcơva bây giờ là những dịch vụ thời bao cấp đã được thay thế bằng một hệ thống dịch vụ kiểu phương Tây. Trước năm 1990, những cữa hàng Beriozhka chuyên bán sản phẩm chất lượng cao cho người nước ngoài, thu ngoại tệ được xem là những điểm mua hàng mơ ước của người dân Nga, thì nay gần như tất cả các siêu thị, cửa hàng đều trang trí và bày bán hàng hoá tốt hơn, đẹp hơn của thời Beriozhka Ngày trước. Hàng hoá tràn ngập, phần lớn hàng ngoại nhập và giá cả khá cao, nhưng vẫn có nhiều người mua. Mức lương trung bình của giới viên chức người Nga không cao, nhưng thu nhập chung của họ thì không thể tính được. Hàng hoá chất lượng cao cả về nội dung lẫn hình thức được ưa chuộng.

Sức mua và nhu cầu của người Nga về hàng hóa hiện nay khác trước rất nhiều. Họ đòi hỏi chất lượng, nhưng giá cả phải ở mức chấp nhận được. Cái thời mà hàng hoá kiểu gì, chất lượng cỡ nào cũng bán được ở Nga đã thật sự lùi vào dĩ vãng. Hàng phẩm cấp trung bình, thậm chí chỉ còn tiêu thụ được ở rất ít những vùng nông thôn xa xôi. Chính vì thế việc đánh giá thị trường Nga như một nơi hút hàng giá rẻ, nơi tạo siêu lợi nhuận trong thời gian ngắn không còn chính xác.

Trong vòng hai ba năm trở lại đây, khả năng cạnh tranh của hàng Việt Nam so với hàng Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ cùng chủng loại trở nên ngày càng khó khăn hơn. Hàng may mặc, nông phẩm của Trung Quốc có giá rẻ hơn do phí vận chuyển thấp, chưa kể sự đa dạng như tốc độ thay đỗi mẫu mã, sản phẩm Trung Quốc đang dẫn điểm. Trở ngại trong cuộc “viễn chinh” chen chân vào thị trường Nga mênh mông của hàng Việt Nam chủ yếu không phải ở khâu thanh toán, mà là chất lượng và giá cả.

Một số Doanh nghiệp Việt Nam đã thử nghiệm đưa thiết bị máy móc sang Nga sản xuất nhằm hạ giá thành sản phẩm, nhưng kết quả không như mong muốn. Đầu tư vào Nga cầm vốn lớn, mà chắc chắn đó không phải là điểm mạnh của Doanh nghiệp nước ta. Thêm nữa giá nhân công tại đây cao hơn Việt Nam nhiều lần. Trường hợp thuê công nhân người Việt củng phải trả lương cao, ngang bằng mức họ làm việc ở Nga họ mới chịu. Nếu đáp ứng hết những yêu cầu này, thì còn hạ giá thành vào đâu được?

Người Việt bán hàng Trung Quốc. 

Khi sản phẩm từ trong nước đưa sang không còn bán chạy, người Việt Nam bắt đầu qua Trung Quốc” đánh” hàng và chiếm một mắt xích quan trọng trong mạng lưới phân phối hàng hoá. Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện có khoảng 200.000 người Việt sinh sống tại Nga và các nuớc Cộng hoà thuộc Liên Xô cũ, trong đó hơn một nửa tập trung ở Matxcơva. Người việt sống thành cộng đồng trong các”Ốp” (Ký túc xá) nằm ở các Quận ven thành phố. Ốp vừa là nơi sống, vừa là nơi bán hàng, chủ yếu là nơi bán sỉ và tại đây có đầy đủ các loại dịch vụ từ A đến Z. người Việt có thể sống khép kín trong Ốp một hai năm liền mà không cần đi ra ngoài. Song số người dãi nắng, dầm tuyết bán lẻ hàng ngoài chợ không phải là ít. Họ làm việc vất vả từ sáng sớm đến tối mịt và đồng tiền kiếm được thấm dẩm mồ hôi. Phải lao động cật lực như thế nhưng họ vẫn muốn ở lại Nga, có người còn kéo cả vợ chồng, anh em cùng sang để bán hàng, bởi “hiệu quả” công việc ở Nga cao hơn so với làm việc trong nước. Đấy là chưa nói có người ở nhà thất nghiệp dài dài, thay làm ruộng thì bán hàng tại các chợ ở Nga vẫn là một công việc lý tưởng. Một “cửu vạn”, chẳng hạn, không có kiến thức, không biết ngoại ngữ để giao tiếp, chỉ có sức khoẻ, nếu làm việc cần mẫn thì mỗi năm có thể dành dụm được 5000 USD sau khi trừ tiền ăn ở. Vì lý do tài chính này, số người sang Nga bất hợp pháp không hề giảm. Năm 1993, chi phí cho một người “vượt biên” vào Nga bằng đường du lịch rồi ở lại chỉ có 700 USD, hai năm sau tăng lên 1500 USD, còn từ cuối năm 1997 đến nay vọt tới 5500 USD.

Sự gia tăng quá nhanh người Việt ở các Ốp đã gây phiền toái cho chính bản thân những người buôn bán. Gần khu vực Ốp, người Việt ra vào thường bị Công An hỏi Giấy tờ. Những người không muốn có chuyện lôi thôi, hay dúi cho Cảnh sát 50 Rúp (tương đương 8 USD). Nhưng củng có người không chịu “hối lộ”, phải theo Cảnh sát về Đồn. Tại đây, sau một vài giờ thẩm tra Giấy tờ, họ cũng được thả.

Bên ngoài khu vực các Ốp, tình hình an ninh ở Maxicơva hiện nay khá yên tĩnh. Bạn có thể dạo chơi đến nửa đêm, rồi “chui” xuống Metro, xe Bus, hay tàu điện trở về nơi ở an toàn. Các Doanh nhân Việt Nam sang Nga làm ăn, hay đại diện cho các Công ty tại Matxcơva thường thuê căn hộ riêng để ở. Giá thuê căn hộ một phòng ở các quận ngoại thành, quận rìa khoảng 300 USD/tháng. Tuy nhiên,phải đăng ký tạm trú với nhà chức trách địa phương. Nếu thuê khách sạn bình dân, giá cũng khá mềm15-20 USD một ngày. Còn đối với khách sạn sang trọng, có sao, thì giá cả tại Matxcơva đắt không kém nước nào trên thế giới....


LÀM BÁO, BÁN BÁO Ở MATXCƠVA

 Theo ông NGUYỄN BÁCH PHÚC, hiện tại quảng cáo hàng hoá không chỉ tràn ngập các kênh truyền hình ở Nga, nó len lỏi vào từng gia đình bằng đủ mọi cách. Hộp thư treo trước cửa các căn hộ cứ chiều chiều là đầy nghẹt các brochure, thậm chí Catalogue giới thiệu sản phẩm dày hàng trăm trang. Báo, tạp chí bằng tiếng Nga thì có hàng trăm tờ mỗi ngày, đọc không xuể.

 Riêng báo tiếng Việt có trên chục tờ, trong đó một số tờ được Nhà nước tài trợ như ‘Đất Nước’ do Đại Sứ quán Việt Nam tại Matxcova xuất bản. báo ”Thông tin và Thời đại” cũng được Đại Sứ quán giúp đỡ nhưng tự hạch toán. Báo ”Doanh nghiệp và Thị trường” được các Doanh nghiệp “bao nuôi”. Báo”Khoa học và Cộng đồng” của Hội Khoa học- Kỹ thuật Việt Nam ở Nga ...

 Các báo còn lại tự in, tự phát hành, hoạt động không có giấy phép của Uỷ ban Báo chí Liên bang Nga, nhưng vẫn sống được. Các tờ báo được xuất bản hàng ngày hoặc cách ngày, phát hành trên dưới 1000 bản và được bán trong các Ốp của người Việt với giá khoảng 4 Rúp/1tờ, tính ra xấp xỉ USD 70 cents. Phần lớn các báo lê maquette bằng máy vi tính, rồi mua máy in, tự in là xong, khá đơn giản. Thường báo có khổ A4, dày 12 trang.

 Khi mới ra đời, những người làm báo kiêm luôn bán báo, nhưng dần dần các báo tuyển nhân viên và lập mạng lưới phát hành, rải đều những nơi có người Việt sinh sống. Nhiều tờ đã ra được 700-800 số, nhưng cũng có không ít tờ chết yểu, phát hành vài chục số rồi đóng cửa. Sự tồn tại của các báo phụ thuộc rất nhiều vào nội dung. Việc đăng tải tin tức và khai thác nguồn tin mỗi tờ một kiểu, nhưng chủ yếu là nhặt tin trên các báo của Nga, trên báo Việt Nam trong nước gửi sang, tin dịch từ Internet.

 Khai thác đăng tải không ai kiểm soát nên tin tức liên quan đủ mọi lĩnh vực, đủ thể loại miễn sao bán được báo. Trừ những Tờ hoạt động theo Giấy phép của Uỷ ban Báo chí Nga, hoặc do Đại Sứ quán xuất bản, có nội dung lành mạnh, nhiều báo mang tính lá cải, tin vụn vặt đọc chỉ để giết thời gian.

 Kinh doanh báo chí trong nước gửi sang cũng là một nghề xem ra sống được ở Nga. Giá báo ở Matxcơva cao gấp mười lần giá bìa và thường chậm khoảng 5-7 ngày so với ngày phát hành trong nước. Tất cả vòng quay báo chí Việt – Nga này đều do tư nhân đảm trách. Chưa thấy cơ quan phát hành báo chí trong nước nào đứng ra tự làm hoặc tham gia hợp tác với đối tác Nga để đưa sản phẩm tinh thần đến tay hàng vạn người Việt vốn “đói” thông tin quê nhà.


No comments:

Post a Comment