Lê Quỳnh thực hiện
Trái ngược với nhiều lo ngại mà các nhà khoa học đã cảnh báo trước đây về việc xây dựng dự án thuỷ điện 6 và 6A, bản đánh giá báo cáo tác động môi trường (DTM) do chủ đầu tư – tập đoàn Đức Long Gia Lai – thuê viện Môi trường và tài nguyên (ĐH Quốc gia TP.HCM) thực hiện, cho rằng có thể xây dựng thuỷ điện tại khu vực vườn quốc gia Cát Tiên.
Trao đổi với phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị, PGS.TS Nguyễn Văn
Phước, viện trưởng viện Môi trường và tài nguyên cho rằng: hoàn toàn có thể xây
dựng được thuỷ điện 6 và 6A (!). “Nhiệm vụ của chúng tôi là làm rõ những quan
ngại trước đây. Các nhà chuyên môn từng đưa ra nhiều quan ngại ảnh hưởng này
kia là hoàn toàn đúng, nhưng khi chúng tôi khảo sát và tính toán thì cho thấy
ảnh hưởng không đáng kể”, ông Phước khẳng định.
Ông nói như thế nào về những vấn đề chính trước đây còn chưa
được làm rõ và gây ra nhiều tranh cãi, như về việc mất rừng?
Làm bất cứ dự án nào cũng gây ảnh hưởng môi trường, vấn đề là
mất gì được gì. Điều tra của chúng tôi cho thấy, hiện trạng rừng bây giờ mất
sạch rồi. Rừng khu vực này chỉ là rừng tái sinh, tre nứa, lồ ô phát triển lên,
không có giá trị cao, không phải là rừng nguyên sinh. Hiện tại khu vực dự án
chỉ có 4,32ha (1,16%) là rừng giàu; còn lại là rừng gỗ trung bình và rừng hỗn
giao với 124,59ha (19,31%); rừng nghèo là 92,85ha (25%); còn lại là diện tích
rừng lồ ô, cây bụi, đất trống chiếm 51,49% tổng diện tích chiếm đất. Ngoài ra,
phần đất tuy được quy hoạch rừng phòng hộ thuộc tỉnh Bình Phước, Lâm Đồng hiện
nay thực tế đang là đất trồng điều và cao su.
Chúng tôi cũng chứng minh được rằng dự án này mất rất ít rừng so
với các dự án thuỷ điện khác; trong đó rừng vườn quốc gia Cát Tiên chiếm rất
ít, chỉ 136,98ha; rừng phòng hộ là 235,25ha. Các dự án thuỷ điện khác phải mất từ
4 – 10ha rừng mới được 1MW điện, còn dự án này chỉ mất khoảng 1,34 ha/MW. Lý do
là: các dự án thuỷ điện trước đây chỉ làm một bậc, vực sâu không có nên chiếm
diện tích lớn, còn bây giờ, thuỷ điện 6 và 6A sẽ đổi thành hai bậc, tận dụng
vực sâu nên diện tích rừng mất ít. Hai bậc cũng giảm khả năng dòng chảy, tốt
hơn cho môi trường.
Ngoài ra, địa hình khu vực này bị chia cắt mạnh, độ dốc bờ sông
lớn, không phù hợp cho con người cũng như các động vật sinh sống, do đó không
có dân cư sinh sống. Trên diện tích lòng hồ (262,85ha) bề rộng dòng sông hẹp,
dốc đứng, thành phần đất gồm nhiều đá nên không thể canh tác được. Vào mùa lũ,
mực nước thường dâng cao ngập hết khu vực này…
Cách đây không lâu, các nhà khoa học đã cảnh báo khu vực này là
môi trường của loài vượn đen má vàng – một trong nhiều loài đặc hữu nằm trong
Sách đỏ, rồi loài hoa mới Camellia longii vừa được công bố trên thế giới?
Chúng tôi đi khảo sát không thấy loài hoa này. Chúng tôi cũng
ghi nhận được sáu loài thực vật ở khu vực Đồng Nai 6 và có chín loài thực vật ở
Đồng Nai 6A có giá trị bảo tồn, nhưng số lượng không đáng kể, chiếm tỷ lệ rất
thấp so với tổng số 80 loài thực vật có giá trị bảo tồn ở vườn quốc gia Cát
Tiên. Điều này cho thấy khu vực dự án không phù hợp với sự phân bố của các loài
quý hiếm.
Khu vực này chỉ còn bò sát lưỡng cư, kỳ nhông, tắc kè bông, ếch,
rắn…, nhưng người dân thường vào đây bắt nên còn sót lại không nhiều cá thể,
giá trị bảo tồn của nó không có. Số lượng thì không xác định được, chỉ đi và
ngẫu nhiên gặp, chứ không phải đại trà. Các con khác như tê giác, gấu không
phát hiện, nai thì thấy dấu vết. Cũng phát hiện chà vá chân đen, khỉ đuôi dài…
Nhưng tất cả chỉ di chuyển qua chứ không sống ở khu vực này. Cũng nói thêm, ở
vườn quốc gia Cát Tiên có đảo khỉ, đang có dự án của Đan Mạch tại đây, môi
trường tương tự khu vực làm thuỷ điện, nên khi xây thuỷ điện phương án sẽ đưa
vượn, khỉ về đảo khỉ.
Còn vấn đề ảnh hưởng tới hạ du, dòng chảy?
Thuỷ điện 6, 6A nằm kẹp giữa thuỷ điện Đồng Nai 5 (chuẩn bị hoạt
động) và Trị An. Ví dụ không có Đồng Nai 6, 6A thì Đồng Nai 5, 3 cũng đã hoạt
động rồi, nên tác động của 6 và 6A với nguồn nước hạ lưu cũng chỉ tương tự, đến
hồ Trị An là triệt tiêu, do hồ Trị An rất lớn. Kết quả sử dụng mô hình cân bằng
nước MIKE BASIN theo số liệu thuỷ văn đã thống kê trong nhiều năm, cho thấy: lưu
lượng nước đến trung bình hồ Trị An bị suy giảm không đáng kể, chỉ khoảng 0,21m3/s
vào năm nhiều nước; và 0,19m3/s vào năm ít nước (tương ứng 0,03% và
0,06% – nhỏ hơn 0,1%), nên tác động thay đổi dòng chảy được cho là không đáng
kể và không ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng nước của hạ du. Khả năng ảnh hưởng
đến nguồn nước hạ lưu như nhiễm mặn, ngập nước là không xảy ra, vì hiện nay hồ
Trị An đang ở vai trò ổn định nguồn nước rồi.
Ngoài ra, chúng ta đang xây dựng chương trình vận hành liên hồ,
đây là trách nhiệm của bộ Tài nguyên và môi trường. Chủ dự án cam kết thực hiện
đúng kết quả chương trình này, tức là nếu có vận hành liên hồ thì khi xả lũ sẽ
không bị ảnh hưởng.
Báo cáo có tính đến vấn đề biến đổi khí hậu, khi thời gian gần
đây, nguồn nước lưu vực sông Đồng Nai đang có nhiều biến chuyển xấu, bất
thường?
Làm thuỷ điện xây hồ đập còn là trữ nước, điều này tốt với tình
hình biến đổi khí hậu. Như nếu không có hồ chứa nước thì mùa khô sẽ không có
nước, nước biển dâng lên sẽ gây ngập mặn sâu hơn, còn nếu có hồ sẽ đẩy được
mặn. Vận hành liên hồ trong thuỷ điện cũng sẽ phải đảm bảo dòng chảy môi
trường, cho nên lúc nào cũng sẽ có nước.
Cũng có lo lắng, thời gian mưa ngắn lại, hiện tượng lũ có thể
xảy ra. Nhưng trong kỹ thuật tính toán của chúng tôi, khi đó sẽ là lượng trữ
nước lớn trong thời gian ngắn nên cần diện tích hồ trữ lớn hơn, nên có thêm hồ
chứa là giải pháp tốt. Trên thực tế khi có thuỷ điện, hiện tượng lũ ở Đồng Nai
không còn nữa. Hiện tượng ngập, đến cả khu hành chính của vườn quốc gia trong
vòng năm năm trở lại đây đã không còn.
Như vậy ông cho rằng hoàn toàn có thể làm thuỷ điện 6, 6A?
Vâng. Trong những dự án thuỷ điện trước đây người ta chỉ mới quan
tâm đến lợi ích kinh tế mà chưa quan tâm đến lợi ích môi trường. Nhưng ở đây,
khi làm thuỷ điện sẽ mở ra các dịch vụ kèm theo, cuộc sống người dân sẽ tăng
lên, đặc biệt về mặt văn hoá. Ngoài cam kết trồng lại rừng, dự án còn cam kết
hỗ trợ xây trường học, bệnh viện, đường sá, và thu nhận người dân địa phương,
đưa họ đi đào tạo và vào làm ở công trình thuỷ điện.
Tất cả những điều trên đều được tính vào chi phí. Tuy nhiên, làm
thuỷ điện vẫn đem lại hiệu quả kinh tế cao nên chủ đầu tư chấp nhận. Tính toán,
hàng năm thuỷ điện 6, 6A sẽ tạo được 929,16 triệu kWh với giá thành rẻ (khoảng
0,044 USD/kWh), cung cấp cho ba tỉnh Bình Phước, Lâm Đồng và Dăk Nông.
Cắt rừng khỏi vườn quốc gia Cát Tiên để được công nhận di sản
thiên nhiên thế giới
Tại
quy hoạch bảo tồn và phát triển bền vững vườn quốc gia Cát Tiên đã được bộ Nông
nghiệp và phát triển nông thôn phê duyệt vào tháng 7.2011, một phần diện tích
rừng của vườn đã được chuyển sang mục đích phục vụ cho thuỷ điện 6 và 6A. Theo
ông Phước, như vậy có nghĩa là gần 137ha rừng của vườn quốc gia Cát Tiên trong
khu vực làm thuỷ điện không còn nằm trong vườn nữa, nên sẽ không gây ảnh hưởng
đến việc vườn quốc gia Cát Tiên đang trình hồ sơ xin UNESCO công nhận là khu di
sản thiên nhiên thế giới.
Theo SGTT
No comments:
Post a Comment