Phạm vi
nghiên cứu gồm 2 phần, trong đó phần 1 là thu thập dữ liệu, khảo sát hiện
trường bổ sung; Xem xét lại nhu cầu giao thông hàng không; Lập dự báo giao
thông hàng không đến năm 2020, phân chia công suất giữa sân bay Long Thành và
Tân Sơn Nhất để kiến nghị phương án đầu tư phù hợp nhất; Nghiên cứu về quy
trình rút ngắn thời gian thực hiện dự án; Nghiên cứu quy mô dự án và phân kỳ
đầu tư, nghiên cứu về tài chính và đánh giá khả năng hoàn vốn.
Phần 2 là
phân chia nhóm hạng mục công việc và lập báo cáo nghiên cứu khả thi. “Khái toán
chi phí thực hiện báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn I dự án Cảng hàng không
quốc tế Long Thành cần khoảng 35,1 triệu USD, được huy động từ nguồn vốn đầu tư
phát triển của đơn vị với thời gian thực hiện khoảng 18 tháng”, Báo cáo nêu rõ.
Phương án 2: Nghiên
cứu trên cơ sở như phương án 1, nhưng chỉ dừng ở bước thiết kế khái niệm và sử dụng trong trường hợp vay vốn ODA vì chỉ
đáp ứng yêu cầu của nhà tài trợ quốc tế, nhưng chưa đầy đủ theo quy định của
luật pháp VN. Ước tính chi phí khoảng 6,9 triệu USD, dự kiến do JICA tài trợ
với thời gian thực hiện 15 tháng.
Do quy mô dự
án rất lớn và phức tạp, nếu thực hiện theo quy trình thông thường có thể mất
tới 10 năm để hoàn thành dự án. Vì vậy, phía ACV kiến nghị Bộ GTVT cho phép tổ
chức thi tuyển kiến trúc nhà ga hành khách và đài kiểm soát không lưu song song
với việc lựa chọn nhà thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Trong trường hợp đơn
vị trúng tuyến thiết kế là đơn vị khác với nhà thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên
cứu khả thi thì phải yêu cầu hai đơn vị kết hợp để đảm bảo tiến độ chung dự án.”
Thưa TS Phúc, ông đánh
giá thế nào về phương án 1 trong Báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 1
của dự án Cảng hàng không quốc tế Long
Thành?
Về mặt chi phí và thời gian thực hiện báo cáo nghiên cứu khả thi theo
phương án 1 mà ACV đưa ra là hoàn toàn đúng.
Tuy nhiên, cần có một số lưu ý sau, trước hết về Phần 1 của ACV:
Một là, không thể nói “hoàn thiện nghiên cứu tiền khả thi” bởi vì “tiền khả thi” là cái đã hoàn thành trước khi Chính phủ trình Quốc
hội và đã được Quốc hội thông qua. Bây giờ, ai cho phép ACV sửa lại, hoàn thiện
thêm cái mà Quốc hội đã thông qua?
Hai là, làm Báo
cáo nghiên cứu là chuyện của nhà tư vấn, chứ không phải chuyện của ông chủ ACV
bỏ tiền ra thuê tư vấn. Báo cáo nghiên cứu khả thi gồm những gì, trong luật đã
có, cứ thế mà làm chứ việc gì phải “banh” ra là “báo cáo gồm có hai phần…”. Hơn
nữa, đơn vị làm báo cáo nghiên cứu bao giờ cũng phải có phần thu thập dữ liệu, nếu
không có dữ liệu thì không thể “nghiên cứu” cái gì cả. Đây thực chất là một
kiểu nói lấp liếm của ACV.
Ba là, để làm báo cáo nghiên cứu thì khảo sát hiện
trường là công tác quan trọng số một và nhiều khi là phần tốn tiền nhất nên không
thể nói là “khảo sát hiện trường bổ sung”.
Thậm chí, những việc như “xem xét lại nhu cầu giao
thông hàng không; Lập dự báo nhu cầu giao thông đến năm 2020… Nghiên cứu quy mô
dự án và phân kỳ đầu tư; Nghiên cứu về tài chính và đánh giá khả năng hoàn vốn”,
những việc này là của tiền khả thi. Còn bây giờ, tới khả thi, là đi vào cụ thể
hơn. Đó là chuyện đương nhiên, không việc gì phải liệt kê ra trong phương án 1.
Về Phần hai, tổng số tiền làm báo cáo khả thi khoảng
35 triệu USD và trong khoảng thời gian 18 tháng là hoàn toàn phù hợp, nhưng ACV
là chủ đầu tư thì chính ACV phải chi toàn bộ tiền tư vấn, việc gì phải nói ra
đây. Vấn đề là ACV chỉ có cả thảy 97 triệu USD, trong khi đó, riêng chi phí làm
báo cáo nghiên cứu khả thi (giai đoạn 1) đã hết 35 triệu USD, vậy ACV lấy tiền
đâu deer làm những cái đằng sau như thiết kế kỹ thuật có chi phí gấp 3- 4 lần
báo cáo nghiên cứu khả thi?, chưa nói đến tiền đền bù giải tỏa... ?
Thế còn
phương án thứ 2, thưa TS?
Về phương án 2, tôi không hiểu cụm từ “thiết kế khái niệm”, trong các điều luật
của VN không có cụm từ “thiết kế khái niệm”, thế giới cũng vậy. Bản thân tôi
từng làm tư vấn đầu tư cho hàng trăm dự án lớn, nhỏ cũng chưa từng gặp khái
niệm này.
Do vậy, nếu muốn vay vốn ODA mà ACV lại trình phương
án “thiết kế khái niệm”, chắc chắn sẽ không có nước nào dám cho vay vì họ cũng
không hiểu thiết kế khái niệm là gì? Đối với các khoản vay vốn ODA, chủ đầu tư
phải trình bày dự án rõ ràng, minh bạch, chứng minh được dự án có lời thì nước
ngoài mới có thể cho vay.
Chính vì không hiểu được “thiết kế khái niệm” nên tôi
không thể đánh giá được phương án 2 sẽ tốn chi phí và thời gian là bao nhiêu. Theo
ACV “ước tính chi phí khoảng 6,9 triệu USD, dự kiến do JICA tài trợ với thời
gian thực hiện 15 tháng”, thì cũng chỉ là một cách phỏng đoán hoăc bịa đặt mà
thôi.
Bên cạnh đó, cũng không nên đưa ra cụm từ “có thể mất
tới 10 năm để hoàn thành dự án”. Việc mất 10 năm hay bao nhiêu năm không thể dự
đoán được. Bởi vì, sau báo cáo nghiên cứu khả thi, chủ đầu tư còn phải làm rất
nhiều công việc… Việc chuẩn bị và thực thi một dự án hàng tỷ USD hoàn thành
trong 10 năm là chuyện bình thường, cả thế giới đều như thế! Nếu muốn đẩy nhanh,
người ta có thể làm nhanh hơn nhưng cái quyết định tới tiến độ dự án chính là
vấn đề vốn. Ví dụ như Quy hoạch chống ngập của JICA tại TP HCM với tổng số tiền
đầu tư khoảng 10 tỷ USD trong vòng 10 năm. Cuối cùng, từ năm 2000 tới nay, TP HCM
mới thu xếp được hơn 1 tỷ USD nên không thể hoàn thành Quy hoạch của JICA. Vì thế,
câu chuyện 10 năm là chỉ trong trường hợp chủ đầu tư thu xếp được đủ tiền, nếu
không thì cả vài chục năm cũng chưa chắc đã hoàn thành.
Thêm một sự sai luật trong phương án
2, “phía ACV kiến nghị Bộ GTVT cho phép tổ chức
thi tuyển kiến trúc nhà ga hành khách và đài kiểm soát không lưu song song với
việc lựa chọn nhà thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi”. Theo đúng trình tự thì sau khi làm xong báo cáo khả thi, và được Quốc
hội thông qua, rồi mới tới thiết kế kỹ thuật, thiết kế kiến trúc. Trong khi
chưa có báo cáo khả thi, Quốc hội chưa thông qua, chưa có thiết kế kỹ thuật mà
ACV đã kiến nghị thi thiết kế kiến trúc là không thể hiểu nổi. Hơn nữa, muốn
thiết kế kiến trúc trước hết phải có thiết kế kỹ thuật: Công trình đó là gì, to
nho nhỏ ra sao, cao bao tầng… thuộc về thiết kế kỹ thuật, còn việc trang trí
cho đẹp, mang tính dân tộc… thuộc phần thiết kế kiến trúc. Thiết kế kiến trúc chỉ
làm được sau khi có thiết kế kỹ thuật. Thế mà ACV lại tính “tổ
chức thi tuyển kiến trúc nhà ga hành khách và đài kiểm soát không lưu song song
với việc lựa chọn nhà thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi”! khác nào “cầm đèn chạy trước Ô tô”!
Vậy, dưới góc độ là một chuyên gia tư vấn đầu tư, ông
sẽ chọn phương án nào trong hai phương án mà ACV đưa ra?
Ý kiến của tôi là: chủ đầu tư phải tuân thủ Luật pháp: Lập báo cáo
nghiên cứu khả thi nghiêm túc.
Box: Thủ tục và trình tự các bước chuẩn bị đầu tư xây dựng công trình lớn do Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, như sân bay Long Thành:
Bước
1. Thiết lập “Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng công
trình” (trước1/1/2015 gọi là “Báo cáo đầu tư xây dựng công
trình”)
Bước 2. Quốc hội biểu
quyết thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư
Bước
3. Thiết lập quy hoạch xây dựng chi tiết
Bước 4. Thiết lập “Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu
tư xây dựng công trình” (trước
1/1/2015 gọi là “Dự án đầu tư xây dựng công trình”)
Bước 5. Thiết lập “Báo cáo đánh giá tác động môi trường”
Bước 6. Quốc hội biểu
quyết thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư chung hoặc
cụ thể
Bước 7. Thiết kế kỹ thuật và Lập Tổng Dự toán
Bước 8. Thu hồi đất, đền bù và hỗ trợ di dân
Bước 9. Các bước chuẩn bị khởi công công trình: Huy
động vốn đầu tư cho thi công giai đoạn đầu tiên; Tiếp tục làm các thủ tục pháp
luật khác để khởi công xây dựng công trình.
Xin
chân thành cám ơn TS!
Thanh
Huyền, Báo Diễn đàn Doanh nghiệp
No comments:
Post a Comment