Một kiểu “phá tiền”!

Báo Công an, ngày 05/12/2013, Cứ như một thông lệ, cuối năm là tình trạng đào đường, vỉa hè tại TP.Hồ Chí Minh rộ lên như một vấn nạn. Trên một số con đường khu vực trung tâm thành phố, khá nhiều vỉa hè mới làm nay đã bị đào lên, xẻ thịt để trồng cây xanh. Việc làm mới, thay đổi liên tục các thiết kế trên diện tích vỉa hè cho thấy đây thực sự không phải chỉ nhằm mục đích thay đổi cảnh quan môi trường của thành phố mà là một kiểu "phá tiền".

ĐIỆP KHÚC ĐÀO ĐƯỜNG CUỐI NĂM

Chỉ về phía nhóm thợ đang đào tung vỉa hè trên đường Nguyễn Du, quận 1, một người dân nói: “Đó, năm nào cũng vậy, cứ cuối năm là mấy cha lại đào, lại xới. Cái vỉa hè này mới thay khoảng hơn hai năm nay, đang sử dụng ngon lành, bây giờ lại xẻ thịt, đưa máy vô cắt bung nó ra, đào xới lên vậy đó! Đúng là tiền Nhà nước mà, chứ tiền túi mấy cha thì liệu có dám đào lên, lấp xuống liên tục vậy không?”. Công trình trên có một cái tên khá đẹp: “Kết nối bồn gốc cây xanh và tăng cường mảng xanh đường Nguyễn Du” do Khu quản lý giao thông đô thị số 1 làm chủ đầu tư, đơn vị thi công là Công ty TNHH Hoàng Lam, công trình được khởi công từ ngày 15-11-2013.

Gạch lát vỉa hè còn rất tốt, nhưng bị nạy lên, vỡ vụn

Theo thiết kế, đơn vị thi công đã cắt vỉa hè, đào âm xuống khoảng 40cm rồi đổ bê tông tạo vỉa, sau đó đổ đất để trồng cỏ. Mảng xanh trên tuyến đường này đã được làm ở lề bên phải đường Nguyễn Du từ năm trước. Nhiều đoạn đã trồng cỏ trên tuyến đường này chỗ thì bị thiếu nắng cỏ không mọc nổi, chỗ thì thành nơi vứt rác. Theo ý kiến của người dân thì việc tăng cường mảng xanh cho tuyến đường này bằng cỏ là không cần thiết vì đường Nguyễn Du hiện nay đã rợp bóng cây xanh và cũng là con đường duy nhất ở thành phố trồng toàn cây me. Hàng trăm cây me bên đường hiện đã đủ bóng mát, đủ để người dân đi trên con đường này cảm thấy mát. Con đường lại đi qua khu vực Dinh Thống Nhất, công viên Tao Đàn vốn có nhiều cây xanh, mảng xanh nhiều nhất thành phố. Vậy thì có cần thiết phải thêm mấy mảng cỏ nằm chình ình trên vỉa hè, vừa mất chỗ đi bộ, vừa tốn kém người chăm tưới, cắt cỏ mỗi ngày? Một công nhân thi công trên công trình lắc đầu bảo: “Mấy ổng kêu đào thì đào thôi. Nhưng em thấy con đường này quá đủ mảng xanh rồi”.

Vỉa hè công viên Lê Văn Tám (quận 1) cũng là một điển hình phá tiền. Cách nay khoảng hai năm, vỉa hè công viên được làm mới, lát gạch hoa. Vài tuần trở lại đây, phần vỉa hè tiếp giáp với đường Võ Thị Sáu và Hai Bà Trưng bất ngờ bị xới tung vì công trình tăng cường mảng xanh này. Phần dành cho người đi bộ trên đường Hai Bà Trưng trước cổng công viên Lê Văn Tám bị thu lại chỉ còn rộng khoảng một mét. Phía trong công viên, nhiều nhóm thợ đang tất bật đổ bó vỉa, đổ đất trồng cỏ ở hai bãi đất trống hai bên cổng chính công viên. Trước kia phần đất này là bãi cỏ, sau này được cải tạo thành bãi giữ xe và bây giờ, sau khi dời bãi giữ xe ra cổng, chiếm lấy con đường trước công viên để lập bãi giữ xe thì nó lại bị xới lên... để trồng cỏ. 

Một công nhân xác nhận: “Đúng là trước đây nó là bãi cỏ, nhưng được dùng làm bãi giữ xe và giờ lại bỏ đi để trồng cỏ”. Thực tế, việc tăng cường mảng xanh cho công viên là điều hết sức nghịch lý bởi phần lớn cây xanh ở công viên đã giao tán, cho ánh sáng rợp mát. Ngay cả việc trồng cây trong công viên này cũng có nhiều điều bất hợp lý và lãng phí. Công nhân vẫn trồng thêm cây mới dưới tán những cây đã trưởng thành, cho nên cây cối trong công viên cứ đè tán nhau, nhiều cây chỉ cách nhau khoảng 2,5 - 3 mét.

Vỉa hè trước công viên Lê Văn Tám bị cắt để trồng cỏ

TRÔNG NGƯỜI, HỔ TA

Trong công viên Lê Văn Tám, các loại cây như me tây, phượng... chiếm số lượng lớn. Đây là những loại cây cho gỗ tạp, không có giá trị kinh tế. Tại nhiều nước trên thế giới, việc trồng cây xanh ở các đô thị không chỉ có giá trị kinh tế mà còn mang giá trị có tính chất di sản. Ở Pháp, vào thế kỷ 17, người Pháp đã trồng cây xanh ở đô thị làm cảnh quan và lấy gỗ khi cây đến tuổi trưởng thành, cho gỗ chất lượng nhất lúc cây 60 - 70 năm tuổi. Sau khi đốn hạ, tiền bán gỗ sẽ được dùng để trồng và chăm sóc cây mới. Tại nhiều nước châu Âu, châu Mỹ, người ta trồng cây lấy gỗ nhưng chỉ đốn hạ khi cây hết vòng đời của nó. Ở TPHCM, nhiều chục năm qua vẫn chưa hề có một công viên nào đẹp như công viên 30-4, Tao Đàn với hàng cây sao thẳng và đều tăm tắp. Cũng không có con đường nào rợp bóng cây Dầu Rái cổ thụ và đẹp như hàng cây hai bên đường Huyền Trân Công Chúa. 

Cách trồng cây theo kiểu cứ thấy trống chỗ là nhồi, nhét cây không có giá trị, cho thấy cách trồng cây của ta hiện nay khá tùy tiện, muốn làm là làm đại, miễn sao có việc để làm. Theo một công nhân đang làm công trình tại công viên Lê Văn Tám thì cây xanh tại đây cần phải tỉa bớt chứ không thể trồng xen vào như hiện nay. 

Oái ăm hơn là việc trồng mới toàn bộ thảm cỏ tại công viên 30-4 trước Hội trường Thống Nhất. Nhìn công viên bị xới tung, không ít người thắc mắc và xót xa. Một người dân tặc lưỡi: “Trồng cho đã rồi mai mốt đến gần Tết lại cho thuê làm hội chợ, cỏ lại bị giẫm đạp nát bét rồi tiếp tục trồng lại, phí phạm hết chỗ nói”.

Rào chắn mất thẩm mỹ trên đường Nguyễn Thị Minh Khai

GÁNH NẶNG NGÂN SÁCH

Chúng tôi gặp một công nhân của Công ty dịch vụ công ích quận 3 đang dùng chổi cặm cụi quét lá trên một mảng cỏ ở đường Pasteur nên dừng lại hỏi và được anh cho biết: “Xẻ vỉa hè ra trồng cỏ kiểu này tuy có xanh một chút nhưng giữ vệ sinh rất cực. Hàng năm, từ tháng 10 âm lịch đến Tết Nguyên đán là mùa lá rụng, quét lá trên cỏ cực hơn nhiều. Hết mùa lá rụng thì qua Tết lại tới mùa hoa rụng nên công nhân rất vất vả”. Chỉ cho chúng tôi những chiếc ly nhựa, bao nylon lẫn trong đám cỏ, anh phân trần: “Không chỉ lá rụng, nhiều người vô ý thức cũng biến mấy mảng cỏ này thành thùng rác, ngày mưa dơ bẩn dữ lắm!”.

Bồn cỏ trên đường Phạm Ngọc Thạch bị chết rạ

Đường Nguyễn Thị Minh Khai mới bị đào xới hồi năm 2011, đến nay cũng được “tăng cường mảng xanh” bằng cách tạo các bồn cỏ nhưng thực tế việc làm thế nào để giữ được mảng cỏ rất khó khăn và đơn vị quản lý đã có sáng kiến cắm cọc, chăng dây nhìn hết sức mất thẩm mỹ. Nhiều mảng cỏ, bồn cỏ trên đường Phạm Ngọc Thạch sau một thời gian trồng, rào, chăm sóc, nay cỏ chết, trơ lại mấy cái hàng rào vô duyên và mất thẩm mỹ. 

Việc “tăng cường mảng xanh” có thể hợp lý với những con đường có vỉa hè lớn, ít người qua lại, nhưng làm mảng xanh này xem ra rất tùy tiện dẫn đến việc không thể chăm sóc hoặc tốn công tốn của để chăm sóc, tưới, bón phân nhưng kết quả vẫn không ra gì. Nhiều ô cỏ dọc theo đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Bến Nghé, quận 1 đã không thể mọc nổi vì trên tuyến đường này tập trung tới ba trường học như Võ Trường Toản, Trưng Vương, Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trước đây, phụ huynh đến đón con vẫn có chỗ đậu xe trên vỉa hè nhưng thời gian gần đây, vỉa hè bị đè ra để làm bồn cỏ nên họ phải đậu xe, giẫm đạp lên cỏ. Nhiều người đậu xe dưới lòng đường gây ùn tắc giao thông. Cổng công viên Lê Thị Riêng, P15Q10 lúc nào cũng tập trung đông người. Trước đây toàn bộ vỉa hè được lát gạch nhưng vài năm trở lại đây được thay bằng một số bồn trồng cỏ, hoa giấy và không ít cây cảnh đắt tiền như vạn tuế, thiên tuế. Sau một thời gian chăm sóc không lại với việc giẫm đạp của người dân, các ô cỏ tại đây đã bị bỏ mặc, cây cảnh chết khô và khu vực này trở thành nơi chứa rác. Xung quanh nhà thi đấu Phan Đình Phùng, quận 3 cũng có khá nhiều ô cỏ chết khô, đang được xới lên trồng lại. 

Khôi hài nhất là khu vực cổng siêu thị Big C trên đường Tô Hiến Thành, P15Q10. Vỉa hè dành cho người đi bộ ở khu vực này chỉ khoảng 2,2 mét nhưng chẳng biết vị nào nảy ra cái “tối kiến” bớt 1/2 diện tích vỉa hè để làm bồn cỏ. Tuyến đường Huyền Trân Công Chúa là một điển hình vì thực tế tuyến phố chuyên bán đồ dùng thể thao vốn đã rất chật hẹp nhưng vẫn bị đè ra xẻ vỉa hè để làm bồn cỏ, người đi bộ mất luôn lối đi. 

THÔI NHỮNG CÁI KHÔNG CẦN

Tăng cường mảng xanh cho những công viên hay những tuyến đường là chủ trương đúng đắn của thành phố được người dân ủng hộ. Tuy nhiên trong quá trình triển khai, cần được tiên lượng, cân nhắc, tính toán cho thật hợp lý để tiết kiệm ngân sách. Những con đường vừa làm được hai ba năm nay hãy còn mới, giờ bị quật lên trồng cỏ gây lãng phí và phản cảm cho người dân. Trong khi đó, việc trồng cỏ tốn không ít tiền. Bảng báo giá của một công ty cung cấp cỏ phục vụ làm sân bóng đá mini, sân golf cho thấy loại cỏ lá gừng thường thấy hiện nay được công ty này cung cấp với giá cỏ giống là 30.000 đồng/m2. Để trồng được một diện tích khoảng trên 4.050m2 (tương đương một sân bóng đá mini) sẽ tốn 121 triệu đồng tiền giống, chưa kể công chăm sóc. Đã có bao nhiêu tiền giống và tiền chăm sóc thảm cỏ trên các công trình “tăng cường mảng xanh” tại TPHCM? Người dân đặt câu hỏi, những con đường kia vẫn đầy mảng xanh, vẫn đảm bảo mỹ quan, thì sao không chờ đến lúc hư hỏng, xuống cấp hãy sửa sang rồi trồng luôn một thể để tiết kiệm tiền của dân?

Trong khi đang phí phạm tiền cho việc đào xới bung bét vỉa hè, trồng cỏ vô tội vạ thì rất nhiều con đường của thành phố đang xuống cấp nghiêm trọng. Tại quận 9, đường Đỗ Xuân Hợp, Dương Đình Hội và hàng loạt con đường xương cá tại khu vực này chưa có hệ thống cống thoát nước nên mỗi khi mưa xuống, dù nhỏ cũng ngập lụt, người dân phải bì bõm dắt xe lội bộ. Đường Huỳnh Tấn Phát qua khu vực quận 7, Nhà Bè cũng còn nhiều điểm ngập. Nhiều năm nay, hàng trăm gia đình tại chung cư Gia Phú, KP7, phường Bình Hưng Hòa, quận Bình Tân kêu cứu vì con đường dẫn vào chung cư quá lầy lội nhưng họ vẫn chưa có được một con đường. Đường Tạ Quang Bửu, P6Q8 trong tình trạng “nắng bụi, mưa lầy”, bao năm qua... vẫn vậy. 

Đã đến lúc kiểu “phá tiền” này cần phải được tuýt còi. Không phải tiền Nhà nước là “tiền chùa” để những nhà kiến thiết mỹ quan đô thị cứ vẽ hết công trình này đến dự án nọ để đào lên, lấp xuống hết năm này qua năm khác. Nhiều con đường đang cần trải nhựa, nhiều vỉa hè gập ghềnh (như Phạm Ngọc Thạch, Lê Lợi...) cần làm lại nhưng mấy ông đô thị nhiều năm qua lại nhìn không thấy (?!). Dư luận nghi ngờ, liệu có phải đây là cách cơ quan chức năng giải ngân số tiền được cấp dùng không hết. Vì với cách làm như vậy đã cho thấy một nghịch lý: chỗ cần làm thì không có, chỗ cần có thì không làm!

QUANG HÀ - DUY TRUNG