31/khong-yen-tam-voi-du-an-boxit.html - Ông Hồ Uy Liêm, nguyên phó chủ tịch kiêm tổng thư ký Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta), có ý kiến như vậy chiều 20-3 về đề xuất một số ưu đãi cho dự án bôxit trong khi dự án này được cho là sẽ lỗ đến năm 2020. Ông Hồ Uy Liêm nói:
Ông Hồ Uy Liêm - Ảnh: V.V.Thành
- Tôi có đọc báo Tuổi Trẻ về ý kiến của TS Nguyễn Văn Ban (nguyên trưởng ban bôxit - nhôm thuộc Tổng công ty Khoáng sản VN), trước đó là của TS Nguyễn Thành Sơn (trưởng ban quản lý dự án than đồng bằng sông Hồng) nói về việc Bộ Công thương đề xuất nhiều ưu đãi cho hai dự án bôxit. Tôi nghĩ rằng đây là các nhà chuyên môn, ý kiến của họ như vậy đủ rõ ràng.
Về phần mình, khi còn công tác ở Vusta, tôi tham gia nhóm nghiên cứu, phản biện về dự án này và nhiều lần trình bày ý kiến trước các nhà lãnh đạo cũng như trên báo chí. Cho đến nay, qua thời gian với các diễn biến liên quan đến dự án khai thác, chế biến bôxit ở Tây nguyên, càng củng cố trong tôi rằng dự báo của các nhà khoa học thuộc Vusta lúc trước về dự án này là khá phù hợp với thực tế.
* Ông có thể nêu một ví dụ cụ thể?
- Dựa trên số liệu Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản VN (TKV) cung cấp và giá thị trường thế giới cuối năm 2009, các nhà khoa học lúc bấy giờ tính ra mức lỗ có thể lên đến hàng chục triệu USD mỗi năm. Số liệu mới nhất trong năm 2014 do chính TKV cung cấp cũng xác nhận điều này. Đáng tiếc là ý kiến của chúng tôi lúc bấy giờ không được lắng nghe.
Tất nhiên, đối với một dự án thì nhiều người cho rằng hiệu quả kinh tế phải tính cả vòng đời, chứ không nên chỉ tính lỗ trong mấy năm đầu. Nhưng với việc đội mức tổng đầu tư lên đến hàng nghìn tỉ đồng, việc vay vốn và lãi suất, việc thay đổi phương án vận chuyển, đặc biệt là chưa ai có thể khẳng định thị trường nguyên liệu thế giới sau năm 2015, xa hơn nữa là sau năm 2020 sẽ như thế nào. Liệu chúng ta có thể yên tâm? Cá nhân tôi thì thấy rất khó.
* Vậy ông nghĩ sao về đề xuất ưu đãi cho dự án bôxit
- Nếu cho rằng bôxit không phải là khoáng sản độc hại thì chúng ta nghĩ sao về thảm họa vỡ hồ chứa bùn đỏ ở Hungary. Chính vì vậy, các mức phí, thuế... đối với bôxit phải áp dụng đúng như với bôxit chứ không nên có cách áp dụng nào khác.
Chủ trương của Nhà nước ta là phát triển bền vững, không khai thác tài nguyên khoáng sản bằng mọi giá.
Nếu thấy loại khoáng sản nào đó hiện nay khai thác chưa hiệu quả, chưa đóng góp được nhiều vào ngân sách thì nên cân nhắc kỹ.
Người dân đóng phí, thuế để xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông cho các dự án kinh tế hoạt động, nay đến lượt các dự án lại muốn giảm phần đóng góp của mình thì nghe không thuận tai lắm. Vấn đề vận chuyển alumin đến cảng biển đòi hỏi phải làm đường sá có khả năng chịu tải lớn, việc làm đường phục vụ dự án lẽ ra doanh nghiệp có trách nhiệm, nhưng ở đây doanh nghiệp lại đề nghị Nhà nước đầu tư, rồi còn đòi ưu đãi đủ thứ thì không thể chấp nhận được.
* Ông có nghĩ rằng hồ chứa bùn đỏ được đầu tư an toàn quá mức sẽ lãng phí?
- An toàn cho con người và môi trường thì sao lại quá mức, phải làm tối đa chứ. Biến đổi khí hậu toàn cầu đang làm cho các nước phát triển với cơ sở hạ tầng hiện đại, vững chắc cũng gặp khó khăn. Chẳng hạn như bão tuyết vừa qua ở Mỹ với nhiệt độ xuống thấp kỷ lục mà không ai dự báo được. Việt Nam là một trong những nước chịu nhiều ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, chúng ta không thể chủ quan. Tất nhiên không ai muốn điều gì đó không hay xảy ra, nhưng với một vấn đề quan trọng như khai thác bôxit ở Tây nguyên thì tất cả khả năng đều phải được đặt ra, từ đó có sự đầu tư cho việc bảo vệ môi trường sinh thái ở mức cao nhất.
Tôi muốn đặt câu hỏi với TKV rằng lấy tiêu chuẩn nào để TKV cho rằng đã đầu tư quá mức cần thiết? Ở đây, các cơ quan của Quốc hội nên lắng nghe ý kiến khách quan và độc lập của giới khoa học để có thêm cơ sở cho hoạt động giám sát của mình.
Xe chở alumin từ tổ hợp bôxit - nhôm Tân Rai (Lâm Đồng) đi cảng Gò Dầu (Đồng Nai) - Ảnh: Mai Vinh
VÕ VĂN THÀNH thực hiện
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét