Đây là một thực tế cũng được giới chuyên môn thừa nhận, sau gần 2 năm thực hiện quyết liệt tái cơ cấu, hệ thống ngân hàng, nợ xấu vẫn ở mức cao.
“Gọt 9 ung nhọt” của ngành ngân hàng
Điều mà giới chuyên môn ghi nhận trong thời gian qua, quá trình tái cơ cấu ngân hàng đã đảm bảo được thanh khoản hệ thống, đã xử lý được 9 ngân hàng tổ chức tài chính yếu kém.
Đó là Ngân hàng Đệ Nhất, Ngân hàng Việt Nam Tín nghĩa và Ngân hàng Sài Gòn đã chính thức ký thỏa thuận hợp nhất theo nguyên tắc tự nguyện và lấy tên là SCB; Ngân hàng Nhà Hà Nội (Habubank) sáp nhập vào Ngân hàng Sài Gòn-Hà Nội (SHB); Ngân hàng Đại Á sáp nhập vào Ngân hàng Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank). Mới đây, Ngân hàng Phương Tây đã sáp nhập với Tổng Công ty cổ phần Dầu khí (PVFC) để thành lập ngân hàng mới với tên gọi là Ngân hàng Đại chúng Việt Nam (PVcombank).
Bên cạnh việc tập trung chỉ đạo xử lý 9 ngân hàng thương mại cổ phần yếu kém đã được xác định từ đầu năm 2012, Ngân hàng Nhà nước đang tiếp tục đánh giá và xác định thêm một số tổ chức tín dụng yếu kém khác. Yêu cầu những ngân hàng này xây dựng phương án tái cơ cấu trình Ngân hàng Nhà nước phê duyệt, đảm bảo xử lý dứt điểm những tổ chức tín dụng yếu kém trong năm 2013 theo đúng mục tiêu của Đề án.
Theo các chuyên gia kinh tế, dù tái cơ cấu ngân hàng mới bước vào giai đoạn thứ hai, song có rất nhiều cơ hội thành công. Cụ thể là điều kiện kinh tế vĩ mô ổn định và có những dấu hiệu phục hồi, thanh khoản được củng cố vững chắc. Ngoài ra, sự vào cuộc mạnh mẽ của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), kinh nghiệm tái cấu trúc ngân hàng cũng như sức ép từ các hiệp định thương mại tự do đã và sắp được ký kết cũng khiến lộ trình tái cấu trúc sẽ được đẩy nhanh hơn.
Đó là Ngân hàng Đệ Nhất, Ngân hàng Việt Nam Tín nghĩa và Ngân hàng Sài Gòn đã chính thức ký thỏa thuận hợp nhất theo nguyên tắc tự nguyện và lấy tên là SCB; Ngân hàng Nhà Hà Nội (Habubank) sáp nhập vào Ngân hàng Sài Gòn-Hà Nội (SHB); Ngân hàng Đại Á sáp nhập vào Ngân hàng Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank). Mới đây, Ngân hàng Phương Tây đã sáp nhập với Tổng Công ty cổ phần Dầu khí (PVFC) để thành lập ngân hàng mới với tên gọi là Ngân hàng Đại chúng Việt Nam (PVcombank).
Bên cạnh việc tập trung chỉ đạo xử lý 9 ngân hàng thương mại cổ phần yếu kém đã được xác định từ đầu năm 2012, Ngân hàng Nhà nước đang tiếp tục đánh giá và xác định thêm một số tổ chức tín dụng yếu kém khác. Yêu cầu những ngân hàng này xây dựng phương án tái cơ cấu trình Ngân hàng Nhà nước phê duyệt, đảm bảo xử lý dứt điểm những tổ chức tín dụng yếu kém trong năm 2013 theo đúng mục tiêu của Đề án.
Theo các chuyên gia kinh tế, dù tái cơ cấu ngân hàng mới bước vào giai đoạn thứ hai, song có rất nhiều cơ hội thành công. Cụ thể là điều kiện kinh tế vĩ mô ổn định và có những dấu hiệu phục hồi, thanh khoản được củng cố vững chắc. Ngoài ra, sự vào cuộc mạnh mẽ của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), kinh nghiệm tái cấu trúc ngân hàng cũng như sức ép từ các hiệp định thương mại tự do đã và sắp được ký kết cũng khiến lộ trình tái cấu trúc sẽ được đẩy nhanh hơn.
Tuy nhiên, những người trong ngành cũng thừa nhận, quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng thương mại cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Cụ thể, nợ xấu vẫn ở mức cao và đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn để xử lý nợ.
Nợ xấu vẫn ở mức cao và đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn để xử lý nợ.
Phải mạnh tay với sở hữu chéo
Được nhắc đến nhiều nhất trong quá trình tái cấu trúc là việc xử lý nợ xấu. Con số 30-35 nghìn tỷ đồng mà VAMC của Ngân hàng Nhà nước dự kiến sẽ thực hiện trong những tháng cuối năm 2013 mới chỉ bóc tách được một phần nổi của "tảng băng chìm" nợ xấu.
Được nhắc đến nhiều nhất trong quá trình tái cấu trúc là việc xử lý nợ xấu. Con số 30-35 nghìn tỷ đồng mà VAMC của Ngân hàng Nhà nước dự kiến sẽ thực hiện trong những tháng cuối năm 2013 mới chỉ bóc tách được một phần nổi của "tảng băng chìm" nợ xấu.
Song câu chuyện đáng lo ở đây khi quyết liệt xử lý nợ xấu lại thiếu chế tài để xử lý triệt để các vấn đề sở hữu và công tác giám sát sở hữu ngân hàng chưa hiệu quả.
"Sở hữu chéo và lũng đoạn đã cản trở việc cải thiện quản trị và quản lý rủi ro ở một số ngân hàng thương mại," tiến sỹ Nghĩa nhận định.
Còn chuyên gia tài chính ngân hàng Cấn Văn Lực cũng cho rằng, dù quyết tâm của Ngân hàng Nhà nước là rất lớn, song thực tế triển khai tái cơ cấu hệ thống ngân hàng không dễ bởi nhiều nguyên nhân, như thiếu thông tin, lợi ích nhóm, sở hữu chéo, phối hợp chính sách yếu, nguồn lực hạn chế.
Còn chuyên gia tài chính ngân hàng Cấn Văn Lực cũng cho rằng, dù quyết tâm của Ngân hàng Nhà nước là rất lớn, song thực tế triển khai tái cơ cấu hệ thống ngân hàng không dễ bởi nhiều nguyên nhân, như thiếu thông tin, lợi ích nhóm, sở hữu chéo, phối hợp chính sách yếu, nguồn lực hạn chế.
Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa chỉ thẳng, có nhiều ngân hàng thương mại đang trong tình trạng ông chủ ngân hàng là ông chủ tập đoàn, tức là vừa là chủ nợ, vừa là con nợ của ngân hàng đó.
"Chúng tôi đã đề nghị với Thủ tướng và Chính phủ là dứt khoát phải dùng các biện pháp đưa những ông chủ đó khỏi hệ thống ngân hàng để họ quay lại với tập đoàn, nếu họ sở hữu lũng đoạn", TS Nghĩa nói.
Ông Nghĩa cho biết, Thông tư 02 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về phân loại nợ đã phải lùi thời hạn 1 năm do nhiều ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng có tình trạng sở hữu chéo và sở hữu lũng đoạn đã phản đối quyết liệt.
Tuy nhiên, ông thừa nhận, thiếu cơ sở pháp lý; và tâm lý lo lắng rằng hình sự hoá các trường hợp như vậy có thể ảnh hưởng đến an toàn của hệ thống ngân hàng thương mại, là những rào cản gây khó khăn cho quá trình xử lý sở hữu chéo và sở hữu lũng đoạn.
Ông Nghĩa cho biết, NHNN đang chuẩn bị tới 10 đề án hiện đại hoá ngân hàng bao gồm áp dụng các quy định theo chuẩn mực quốc tế về kế toán, quản trị rủi ro, chỉ tiêu an toàn, kiểm toán nội bộ,...
Gần đây, NHNN công bố tỷ lệ nợ xấu ở hệ thống ngân hàng thương mại chỉ còn khoảng 139.000 tỉ đồng, tức khoảng 4,6% tổng dư nợ.
Tuy nhiên chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á Dominic Mellor trích dẫn số liệu của các tổ chức quốc tế cho rằng, tỷ lệ nợ xấu phải lên đến 15-16% tổng dư nợ.
Ông cảnh báo rằng, tỷ lệ nợ xấu của Việt Nam rất bất định khi giá trị tài sản đảm bảo là đất đai đã sụt giảm so với sổ sách, và vì thế vấn đề xử lý nợ xấu sẽ còn nhiều khó khăn.
Phương Nguyên (Tổng hợp)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét