Nhìn từ góc độ mở cửa hội nhập, nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu thành lập một triệu doanh nghiệp vào năm 2020 là rất gian nan, khó khăn. Giải pháp duy nhất là phải có cơ chế khởi nghiệp bền vững cho những doanh nghiệp còn non trẻ ngay từ lúc này.
Doanh nghiệp nội vẫn chịu sức ép cạnh tranh từ hệ thống bán lẻ nước ngoài. Ảnh: Hồng Phúc.
“Sức khỏe” doanh nghiệp còn yếu kém
Sau thời gian khởi động phong trào khởi nghiệp, ông Trần Đức Thịnh, Phó Chủ tịch Hội tư vấn Khoa học công nghệ và quản lý TP HCM (HASCON) đánh giá, có nhiều biểu hiện cho thấy một số tiêu chí kinh tế quan trọng đang tụt hậu. Điều này đã đem lại tác động không nhỏ tới sức khỏe của các doanh nghiệp (DN) đang trong quá trình khởi nghiệp, nhất là các hộ kinh doanh cá thể, các DN vừa và nhỏ…
Theo ông Thịnh, năm 2011 số DN ngừng hoạt động là 50.000 thì đến năm 2015 đã tăng lên đến 73.200 DN. Xu hướng này chưa dừng lại do vấn đề vốn và sức cạnh tranh yếu kém của các DN nội địa. Nợ công cũng là vấn đề đáng bàn khi tỷ lệ nợ công và GDP vượt ngưỡng 60%, trong đó riêng năm 2016 đã lên đến 65%. Ngoài ra, năng suất lao động trong nước cũng đang được ghi nhận ở mức thấp nhất khu vực; các chỉ số về việc làm, thu nhập bình quân, mức lương tối thiểu cũng thấp hơn nhiều.
Liên quan đến ảnh hưởng đối với các DN mới, DN vừa và nhỏ, ông Thịnh nhận diện có sự mất cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa thị trường trong nước và ngoài nước; mất cân đối về xuất nhập khẩu, giữa các thành phần kinh tế. Việc đầu tư tràn lan kém hiệu quả, chi phí giá thành sản phẩm cao, tỷ lệ thất thoát trong đầu tư không nhỏ cũng là những vấn đề đáng lo ngại.
Về vấn đề nêu trên, TS Lương Minh Huân, Viện Nghiên cứu phát triển DN thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, khi khảo sát về ý định khởi nghiệp kinh doanh ở trong nước thì có đến 57% người trưởng thành lo sợ thất bại (2013); năm 2015 vẫn còn đến 46% người trưởng thành lo ngại điều này. Chỉ có dưới 25% số người trong độ tuổi trưởng thành có ý định khởi sự kinh doanh. Ở Việt Nam, các DN khởi nghiệp tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực phục vụ tiêu dùng (75 – 80%), trong khi chỉ có 3% khởi sự lĩnh vực phục vụ DN, khai thác (8%), chế biến (14%). Nghiên cứu cũng cho thấy Việt Nam chỉ xếp thứ 51/60 nền kinh tế có khởi nghiệp trong kinh doanh.
Báo cáo về chỉ số khởi nghiệp Việt Nam giai đoạn 2015 – 2016 của VCCI cũng chỉ ra nhiều yếu kém trong cạnh tranh của DN Việt đối với các điều kiện kinh doanh như sự năng động của thị trường nội địa; văn hóa và chuẩn mực xã hội; chính sách Chính phủ; chuyển giao công nghệ… Với thang điểm 10 thì các điều kiện kinh doanh nêu trên của DN Việt chỉ được chấm từ 1 đến 4 điểm, xếp ở vị trí áp chót của bảng xếp hạng các quốc gia được khảo sát.
Nhiều rào cản cần giải mã
TS Lương Minh Huân cho rằng, để DN khởi nghiệp không chết yểu, cùng với việc tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh thông qua việc ổn định kinh tế vĩ mô thì còn phải tích cực gỡ bỏ các rào cản nhằm xây dựng lại lòng tin cho người làm kinh doanh, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp.
Theo đó, ông Huân khuyên nên xây dựng các chương trình giảng dạy ở bậc phổ thông theo hướng đào tạo kỹ năng sáng tạo, độc lập và khả năng làm việc nhóm. Hoàn thiện các chương trình đào tạo doanh nhân ở các trường đại học, cao đẳng bên cạnh cơ chế khuyến khích phát triển mô hình tư nhân về quỹ khởi nghiệp. Về cơ chế, nên gỡ bỏ rào cản trong kinh doanh, rà soát lại những quy định về pháp luật có liên quan đến kinh doanh. Tăng cường phổ biến thông tin để người dân nhận biết được nhu cầu của thị trường, nhất là tuyên truyền về các điển hình doanh nhân vượt khó.
TS Trương Thị Minh Sâm, Phó Chủ tịch thường trực Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý HASEM góp ý, nên khuyến khích chuyển đổi hộ kinh doanh phát triển thành DN, kết thúc giai đoạn khởi nghiệp một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, bà Sâm cũng cho rằng, trước hết cần cải cách hành chính trong lĩnh vực đăng ký DN, hỗ trợ các DN mới thành lập một cách có hiệu quả. Song song với đó là hoàn thiện mạng lưới các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh thông qua phát triển các nhà cung cấp dịch vụ tư nhân, các hiệp hội DN. Ngoài ra, cần khuyến khích phát triển, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động kinh doanh xã hội, các DN xã hội.
Về vấn đề này, ông - Trần Đức Thịnh cho rằng, cần phải giải mã được các yếu tố cần và đủ cho khởi nghiệp bền vững, tránh việc xảy ra ngưng hoạt động mấy chục ngàn DN mỗi năm như thời gian qua. Đó là việc phải giải mã cho được năng lực vốn đầu tư, nguồn vốn tự có, nguồn vốn huy động, nguồn vay tín dụng cho từng giai đoạn; giải mã về năng lực quản trị DN…
“DN vừa khởi nghiệp như hạt giống vừa được gieo trồng. Hạt giống tốt, gặp môi trường tốt, tất yếu sẽ có nhiều cơ hội tồn tại phát triển bền vững. Còn có bền vững hay không, bền vững trong bao lâu thì còn phụ thuộc vào khả năng tự thân DN giải mã để thích nghi phù hợp với môi trường trong từng thời điểm cụ thể”, ông Thịnh nhấn mạnh.
Lê Anh
No comments:
Post a Comment